Nơi Ký Ức
Sống Mãi Theo Thời Gian

Một người phụ nữ đậm chất Nam Bộ - mộc mạc, chân tình nhưng mang trong mình một sức chịu đựng phi thường.
Cuộc đời bà là cả một hành trình dài của sự hi sinh, lòng nhân hậu, gieo điều thiện, với tình thương con cháu không bao giờ vơi cạn…

Tuổi Thơ - Quê Hương Đồng Nai

Bà là Nguyễn Thị Cầm (sinh năm 1927), quê ở xã Phước Thiền, tỉnh Đồng Nai - một vùng đất khi đó còn hoang sơ, đồng ruộng trải dài, gió thổi qua là nghe mùi đất, mùi lúa non quyện vào nhau.

Từ nhỏ, bà đã quen với việc phụ giúp gia đình. Bàn tay nhỏ xíu đã sớm biết cấy lúa, nhổ cỏ, gánh nước… Công việc nặng nhọc dần mà thành quen, thành một phần trong con người bà.
Năm 25 tuổi, bà lập gia đình. Một đám cưới đơn sơ, không trầu cau rộn ràng, không áo cưới lộng lẫy. Rồi lần lượt bốn đứa con lần lượt ra đời. Hai trai, hai gái. Chồng làm nghề chạy ghe tận miền Tây, một tháng mới về thăm nhà một lần nên từ miếng ăn đến giấc ngủ, từ tiếng khóc đêm đến những cơn bệnh bất chợt của các con - đều phần lớn do một tay bà tảo tần gánh vác.

Tuổi thơ của bà không có nhiều điều để kể. Không sách vở, không quần áo mới, cũng chẳng có những buổi rong chơi vô lo như con trẻ bây giờ mà trong những năm tháng đất nước còn nhiều biến động. Cái đói, cái nghèo không phải là điều gì xa lạ, mà là một phần rất thật của tuổi thơ. Có những bữa cơm chỉ là rau, là cháo loãng… 

Sáng sớm, khi sương còn phủ trắng cánh đồng, bà đã thức dậy để xay lúa, giã gạo, làm men nấu rượu. Tiếng chày giã đều đều vang lên giữa buổi tinh mơ như nhịp đập của một người mẹ đang gắng nuôi đàn con khôn lớn. Có khi vừa đặt nồi cơm xuống, bà lại xắn quần, lội ra ruộng bắt cá. Những con cá nhỏ, con tôm đồng được bà nâng niu như một món quà - để chiều về, các con có bữa cơm đạm bạc mà ấm lòng. Cuộc đời bà cứ thế mà trôi đi, không có ngày nghỉ, không có một phút dành riêng cho mình.

Chiến tranh là ký ức không ai muốn nhắc lại. Nhưng với bà Cầm, đó là những đêm dài ôm con chạy giặc với nỗi sợ bao trùm. Tiếng bom nổ, đất rung lên từng hồi. Bà ôm chặt các con vào lòng, chui xuống hầm trú ẩn. Trong bóng tối đặc quánh, không một tia sáng, chỉ có tiếng thở dồn dập của lũ trẻ và tiếng đất đá rung chuyển phía trên. Trong khoảnh khắc ấy, bà chỉ biết đọc: “Nam mô A Di Đà Phật”. Lời kinh nhỏ là sợi dây mong manh giữ lấy bình yên giữa loạn lạc, nhưng nặng trĩu cả một trời thương mỗi khi nhớ về…

Bà sống hiền lành, nhân hậu, không chỉ thương con cháu mà còn thương cả những người xung quanh, biết gieo điều thiện mà không cần ai biết đến. Ai khó khăn, cơ nhỡ, bà đều sẵn lòng giúp đỡ. Có trái cây trong nhà, bà lại mang cho hàng xóm; thấy người dưng đói bụng, bà không ngần ngại nấu một tô mì nóng, mời ăn cho ấm lòng. 

Bà không học cao. Nhưng cách sống của bà, là bài học mà cả đời con cháu cũng chưa chắc học hết. Bà dạy từng điều nhỏ: Ăn uống phải từ tốn, nói phải nhẹ nhàng, sống phải biết kính trên nhường dưới, nhẫn nhịn… Những lời dặn ấy, ngày nhỏ nghe như bình thường… nhưng con cháu càng lớn lên thì nghe càng thấm thía.  

Gia Đình - Tài Sản Lớn Nhất

Bà thương con cháu bằng những điều rất nhỏ: Cái gì ngon nhất, đẹp nhất cũng đều để dành cho tụi nhỏ. Hay những buổi chiều, bà ngồi chờ ngoài cửa chỉ để hỏi những câu rất nhẹ: “Về rồi hả con?”, “Hôm nay con đi làm thế nào?”, “Ăn uống gì chưa?”… Giản đơn thôi nhưng chất chứa bao tình cảm.

Bà sống chan hòa, quây quần bên các con cháu. Ban đầu, là ở căn nhà của người con trai út, nơi bà vẫn quen với góc bếp cũ, với tiếng nói cười thân thuộc. Rồi sau đó, bà chuyển lên sống cùng người con gái thứ ba - cô Xuân ở trên huyện Long Thành. Cuộc sống có khác đi, không gian khác đi, nhưng có một điều không bao giờ thay đổi: Đó là nếp sống gọn gàng, kỹ lưỡng và tấm lòng lúc nào cũng hướng về con cháu.
Không ai nhớ rõ bà bắt đầu già đi từ lúc nào. Chỉ biết khi mấy đứa cháu nội, cháu ngoại và cả chắt trong nhà kịp lớn lên, thì mái tóc bà đã bạc phơ, lưng còng hơn trước. Bà không nói nhiều, cũng chẳng bao giờ kể lể về những gì mình đã trải qua. Cuộc đời bà giống như cái ao sau nhà, lặng lẽ, đục trong, mà sâu lắng.

Đôi tay từng thoăn thoắt giờ run run, bước chân từng quen khắp sân vườn giờ đã đi chậm lại, rồi có lúc phải dừng giữa chừng để thở. Rồi bà ít nói hơn. Bà nằm nhiều, nhưng không ngủ. Ánh mắt bà vẫn tỉnh táo, cứ nhìn từng người trong nhà như đang ghi nhớ lại từng gương mặt, từng tiếng nói, từng khoảnh khắc rất đỗi bình thường. Có lẽ, bà biết. Ngày bà đi, cũng nhẹ như cách bà đã sống.
Không một tiếng gọi, không một lời níu. Chỉ là một buổi sớm rất bình thường, vào lúc 3g52 sáng, khi mọi người còn chưa kịp quen với ý nghĩ sẽ mất bà… thì bà đã lặng lẽ rời đi. Khoảnh khắc bà nhắm mắt, không ồn ào, không níu kéo, chỉ như một giấc ngủ dài sau bao năm tháng nhọc nhằn. Không phải trong nỗi đau, mà trong sự trọn vẹn. Một cuộc đời bà đã đi qua đủ đầy trách nhiệm, đủ đầy yêu thương, và đủ đầy những điều để tự hào.

Lời Dặn Dò

Bà ra đi, chỉ là mất đi hình tướng. Nhưng trong trái tim của các con, các cháu, bà vẫn luôn hiện hữu - như một dòng suối ấm.
Bà còn ở lại trong cách các con cháu đối xử với nhau.
Bà còn ở lại trong từng điều thiện lành.
Bà còn ở lại trong những lời dạy giản dị mà thấm sâu
Và bà còn ở lại, rất sâu, trong tim của từng người con, người cháu – như một miền ký ức sống mãi, không bao giờ có thể xóa nhòa.

Nghe kể chuyện Cuộc đời Bà Nguyễn Thị Cầm